“Το έργο του καλλιτέχνη δεν είναι παρά ένα σουβενίρ της εικόνας του”.

Οι περαστικοί στέκονται και κοιτούν την ταμπέλα του καταστήματος με έκδηλη έκπληξη. “Οίκος ανοχής της σκέψης”. Τα βιβλία στη βιτρίνα, φαίνεται πως δεν κάνουν αρκετά σαφές το ότι το Free Thinking Zone στην οδό Σκουφά 64 και Γριβαίων, είναι ένα νέο, conceptual βιβλιοπωλείο, ένας χώρος όπου τα βιβλία είναι τοποθετημένα με τρόπο ώστε να παρουσιάζουν τις ιδέες που φέρουν αντιστικτικά: ο κομμουνισμός δίπλα στην ελευθερία, η θρησκευτική πίστη δίπλα στην αθεία, ο εθνικισμός απέναντι στον εκσυγχρονισμό και πάει λέγοντας.

Σ’αυτό το χώρο με περιμένει ο γνωστός ζωγράφος Μανώλης Ζαχαριουδάκης το έργο του οποίου είναι εξαιρετικά οικείο στους γαστρίμαργους αφού εδώ και χρόνια, εικονογραφεί άρθρα γαστρονομίας στον περιοδικό και έντυπο τύπο, παλαιότερα και τα δικά μου στον “Γαστρονόμο” της Κυριακάτικης Καθημερινής. Αφορμή της συνάντησής μας είναι το νέο του βιβλίο “Ζωγραφική, οδηγίες χρήσης” (Μεταίχμιο).

Ο καλλιτέχνης στο γραφείο του

Πριν προλάβουμε καν να χαιρετηθούμε, ανοίγει την τσάντα και μου δίνει ένα σακουλάκι. Περιέχει τρία παξιμάδια: “Τα έφερα από το Ηράκλειο και ο φούρνος που τα φτιάχνει τα λέει “της Κατοχής”. Είναι σκούρα, σχεδόν μαύρα από το χαρουπάλευρο”.  Ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης έχει ιδιαίτερη αδυναμία στις ζύμες και φτιάχνει αριστοτεχνικά ψωμιά. Όλος ο κόσμος που τον περιβάλλει λες πως βγαίνει από τα χέρια του αφού ο ίδιος κατασκευάζει από το χαρτί πάνω στο οποίο ζωγραφίζει, μέχρι και τη γραμματοσειρά στην οποία είναι τυπωμένο το νέο του βιβλίο: “Είναι ένα τρόπος να οργανώνω και να ελέγχω το περιβάλλον το να κατασκευάζω ο ίδιος ό,τι συνδέεται με τα έργα μου”. Μου αφήγείται πως μεταποίησε έναν υπολογιστή Spectrum για να προβάλλει το πρώτο έργο video art που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα για να συμμετάσχει μ’αυτό στη Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών στη Βαρκελώνη το 1987. Λίγο αργότερα, όταν θα μου δείξει το πώς δημιουργεί κάποιες από τις εικονογραφήσεις του, στο iphone του ζωγραφίζοντας με το δάκτυλο, καταλαβαίνω πως για τον Μανώλη Ζαχαριουδάκη, τον msaz όπως υπογράφει τα έργα του, η δημιουργία είναι μία ενιαία διαδικασία.

“Γιατί στο βιβλίο σου, ο νέος καλλιτέχνης στον οποίο απευθύνεσαι είναι γένους θηλυκού;”. “Α, αυτό! Καταρχάς, απευθύνομαι στην ανιψιά μου, όταν ήταν μικρούλα ζωγράφιζε πολύ καλά και κατά δεύτερον, απευθύνομαι στη βαφτιστήρα μου (την κόρη του στενού του φίλου και ζωγράφου Μανώλη Χάρου) που  σπουδάζει στην Καλών Τεχνών στο Παρίσι”. Αν και τον ενδιαφέρει να μοιραστεί τη γνώση και την εμπειρία του, δηλώνει με τη χαρακτηριστική του ειλικρίνεια ότι δεν επιδιώκει να βλέπει εκθέσεις νεότερων καλλιτεχνών, μόνον ό,τι βρίσκεται στο δρόμο του. “Δεν είμαι συλλέκτης, όπως ήταν ο Νίκος (Αλεξίου) που ήθελε να βλέπει έργα καλλιτεχνών και ως συλλέκτης που ήταν. Πιστεύω ότι ο διάλογος γίνεται εντός της ίδιας γενιάς. Το γράφω στο βιβλίο άλλως τε. Ο καλλιτέχνης πρέπει να δημιουργεί ένα κύκλο φίλων συνομιλήκων και συνομιλητών”.  O Ζαχαριουδάκης δίνει ιδιαίτερη σημασία στο διάλογο με τους φίλους αλλά και στην ενημέρωση και μόρφωση του καλλιτέχνη: “Δεν γίνεται αλλιώς. Αν δεν γνωρίζεις όσο πιο πολλά γίνεται από τον κόσμο που σε περιβάλλει το έργο σου θα αφορά όλο και λιγότερους. Δεν ζωγραφίζεις για τον εαυτό σου. Αν είναι έτσι, κάνε ένα σχέδιο, ένα έργο και κράτησέ το σπίτι του να το θαυμάζεις μόνος σου. Το έργο σου πρέπει ν’αφορά πολλούς. Όσοι το βλέπουν πρέπει να νιώθουν ότι κατάφερες να εκφράζεις εσύ αυτό που σκέφτηκαν κάποια στιγμή και εκείνοι”. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν αποδέχεται τόσο εύκολα κριτικές που αποδίδουν σε συναδέλφους του επιλογή της ευκολίας ή αποκλειστική ενασχόληση με το ποπ ή τις επιταγές της αγοράς: “Τί σημαίνει αυτό; Για να γίνουν δημοφιλείς σημαίνει πως κάθε φορά κάτι εκφράζουν που αφορά πάρα πολλούς”.

Του επισημαίνω ωστόσο ότι το βιβλίο του δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας οδηγός δημοσίων σχέσεων οπότε δεν έχει σημασία μόνο το έργο αλλά και η διαχείριση της εικόνας. Μήπως τελικώς γνωρίζουμε τους καλλιτέχνες που το μεγαλύτερό τους ταλέντο είναι η επικοινωνία; Γελάει. “Μάλλον δεν έγινα αντιληπτός. Ο καλλιτέχνης αλλά και κάθε άνθρωπος, είναι βασικώς η εικόνα του. Αυτό που βλέπουν οι άλλοι είναι η εικόνα που δημιουργείς εσύ. Το έργο, δεν είναι παρά ένα σουβενίρ της εικόνας κάποιου”. Μου αρέσει πολύ αυτή η άποψη η οποία αποτελεί και τον πυρήνα της επαγγελματικής επικοινωνίας.

Όσο μιλάμε τρώμε τα σάντουιτς από το γειτονικό “Εν Δελφοίς” που μας προσφέρει η Αρετή Γεωργιλή, ιδιοκτήτρια του Free Thinking Zone. “Για πες για τα εστιατόρια” του λέω γελώντας του πονηρά. “Μα, τί να πω για τα εστιατόρια της Αθήνας. Διαφωνώ με τη βασική κριτική που γίνεται σε βάρος τους. Για να φας καλά στην Ελλάδα δεν χρειαζόσουν απλώς χρήματα. Έπρεπε να είσαι κάποιος. Ακόμα και χρήματα να διέθετες, αν ο μαιτρ ή ο σεφ του εστιατορίου δεν σε αναγνώριζαν, δεν έτρωγες το ίδιο φαγητό που έτρωγε κάποιος επώνυμος κάτι που βέβαια, δεν συμβαίνει αλλού. Όμως θ’αλλάξουν τα πράγματα και όχι επειδή τελείωσαν τα χρήματα. Η αλλαγή στον τρόπο που τρώμε θα είναι μια εκδήλωση της κοινωνικής αλλαγής που θα σημειωθεί σε όλα τα επίπεδα”. Ο Ζαχαριουδάκης έχει ζωγραφίσει και ετικέτες κρασιού για το Κατώγι - Στροφυλιά αν και οι δικές μου αγαπημένες είναι αυτές που έχει δημιουργήσει για το κρασί του Μυκονιάτη οινοποιού Γιώργου Ξυδάκη.

Μιλάμε ακόμα για την αρχαιολογία, η γυναίκα του Μανώλη είναι η γνωστή αρχαιολόγος Κική Μπίρταχα και ο ίδιος έχει δουλέψε και ως σχεδιαστής σε αρχαιολογικές ανασκαφές: “Το αρχαιολογικό σχέδιο μου έμαθε πολλά, κυρίως τη σημασία που έχει ένα αντικείμενο να είναι χρηστικό. Κρίμα που οι αρχαιολόγοι αντιμετωπίζουν τα ευρήματα ως ιδιοκτησία τους και τα κρατάνε επί χρόνια στις αποθήκε, αυτό πρέπει ν’αλλάξει κάποια στιγμή”.

Δεν ξέρω αν είναι η γενιά του ή η ατομική του συγκρότηση πάντως, φεύγοντας από το Free Thinking Zone, μασουλώντας το γλυκό και μαύρο κρητικό παξιμάδι σκεφτόμουν πως ο Ζαχαριουδάκης δεν περιγράφεται ως πολύπλευρος καλλιτέχνης αλλά ως πλήρης άνθρωπος. Κι όπως συμβαίνει πάντα σ’αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις κάθε συνομιλία μαζί τους σ’αφήνει με την απορία αν τελικά έγινε ή φαντάστηκες ότι συζήτησες για τόσο διαφορετικά, μεταξύ, τους πράγματα. Κι όμως έγινε. Μάρτυρας αδιάψευστος της πληρότητας του καλλιτέχνη, το έργο του. Κι ας το ονομάζει ο ίδιος σουβενίρ...

Bio

Ο ζωγράφος Μανωλης Ζαχαριουδάκης γεννήθηκε στην Κρήτη το 1958. Από το 1984 έχει παρουσιάσει είκοσι ατομικές εκθέσεις και έχει λάβει μέρος σε ομαδικές στην Αθήνα και σε πολλές πόλεις της Ευρώπης καθώς και στη Νέα Υόρκη. Το 1997 εκδόθηκε το βιβλίο του “Μπέογουλφ και άλλες εικόνες” και το 2011 το “Προϊστορικό Ρεστοράν”. To 2011 κυκλοφόρησε το βιβλίο “Ζωγραφική: Οδηγίες Χρήσεως”. Το 2003 πήγε ως επισκέπτης καλλιτέχνης στο Princeton University. Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές και στις πινακοθήκες Σούτσου, Αβέρωφ, Ρόδου, ΜΜΣΤ. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Ευχαριστούμε πολύ το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone (Σκουφά 64 και Γριβαίων) για τη φιλοξενία.

Με την Αρετή Γεωργιλή του Free Thinking Zone

 

Back to top

---